Kool Keith komt voor het eerst in de picture op de leeftijd van tweeëntwintig. Voor die tijd genoot hij slechts bekendheid bij zijn familie in The Bronx, en die wilden liever ook niet met hem gezien worden. Of het daarom was dat hij enige tijd in depressieve toestand in een psychiatrische inrichting werd geplaatst blijft onduidelijk. Meneer ontkent inmiddels dat hij ooit in een dergelijk instituut heeft gebivakkeerd hoewel hij de geruchten oorspronkelijk zelf de wereld in heeft geholpen. Wij hebben geen zin om het waarheidsgehalte van zijn eigen beweringen nader te onderzoeken – in dat stadium zijn we inmiddels al wel belandt - en daarom slaan we zijn jeugdjaren over. Tweeëntwintig dus, want dat was het moment dat hij debuteerde met To Give you Love/Make you Shake. Deze 12-inch uit 1986 was het eerste levensteken van de Ultramagnetic MC’s. Een groep die onder de fijnproevers van het genre een ongeevenaarde cultstatus heeft. Deze vestigden ze in 1987 met Traveling At The Speed Of Thought, één der beste hiphopsongs ooit gemaakt.
Ced Gee, die andere rapper van de Ultramagnetic MC’s, kwam altijd wat amateuristisch over naast zijn collega. Gelukkig was hij (samen met Moe Love) beter in het creëren van innovatieve hard-hittin beats die zo typerend waren voor de Bronx. Ze mogen tegenwoordig wat gedateerd overkomen maar ze veroorzaakten destijds meer commotie dan een gefilmd triootje tussen Obama, Hilary en Mc Cain vandaag de dag zou doen. Kool Keith bleef dan ook loyaal in de beginjaren. De LP Critical Beatdown werd een instant classic toen het in 1988 verscheen. Kool Keith had een nasale staccato flow en zijn teksten waren doorspekt met medische terminologie en verwijzingen naar Science Fiction. Ook klonk er een gepast dedain voor elke andere rapper in door naast een onverzettelijk geloof dat hij absoluut de beste was. Van zijn seksmanie was in de beginperiode nog weinig te merken. In zijn vrije tijd bedacht hij talloze bijnamen die later nog goed van pas zouden komen. Misschien begon in die periode ook de neiging om zichzelf op te delen in allerhande alter ego’s. Denk daar niet te licht over want alter ego’s en bijnamen zijn voor Kool Keith wat flessen sherry en mentholsigaretten zijn voor verbitterde huisvrouwen. In 1990 deed Keith (samen met Ced Gee en Rudeboy) zijn ding op het nummer Cold Slammin van King Bee. Een stuk Nederlandse geschiedenis waar maar al te makkelijk overheen gekeken wordt. Ook struinde hij de juweliers af op zoek naar dikke gouden kettingen om zijn zuurverdiende geld aan te spenderen. Hij was hier zo druk mee dat een tweede LP van de Ultramagnetic MC’s pas in 1992 verscheen. Hierover een volgende keer meer.

Na Critical Beatdown raakte Kool Keith gaandeweg in de ban van porno, een interesse die de meeste mensen graag voor zich houden, bang als ze zijn voor een sociaal stigma. Zo niet Kool Keith. Hij schreeuwde het nog net niet van de daken, in plaats daarvan verwerkte hij zijn obsessie op de tweede LP van The Ultramagnetic MC’s. Hij deed dit op het nogal dubieuze nummer Porn Star. Dubieus omdat hij zijn consorten wist over te halen ook een rapje neer te leggen. Bijgevolg werd Porn Star één van de eerste rapnummers die handelde over een gangbang. Het liet niet alleen zien dat Kool Keith slechte nummers kon maken, het was tevens een voorbode voor de vele seks-cd’s die zouden volgen.
Ultramagnetic MC’s tweede LP Funk Your Head Up verscheen pas vier jaar na hun debuut. De reden hiervan was onenigheid met de platenmaatschappij over de hoeveelheid promotie. Daarnaast herinnerde Kool Keith een ieder er liever aan dat hij de eerste rapper met een kaal hoofd was. Deze claim is hoogstwaarschijnlijk onjuist maar het illustreert mooi hoe Kool Keith zich indertijd al kon verliezen in irrelevante bijzaken. Vanwege de hooggespannen verwachtingen viel de LP enigszins tegen. Alle leden wilden enkele nummers produceren zodat Moe Love en TR Love een grotere rol kregen. Regelrechte klassiekers werden afgewisseld met broddelwerkjes die de plank finaal missloegen. Hiphop was tussen 1988 en 1992 meer veranderd dan de Sovjet Unie in diezelfde periode zodat The Ultramagnetic MC’s niet meer vanzelfsprekend tot de meest geavanceerde crews werden gerekend. Gelukkig was daar het nummer Poppa Large, een hoogtepunt in de hiphophistorie. Het redde in één klap de gehele LP en werd met recht een instant-classic. In het volgende deel nog een restantje Ultramagnetic MC’s en daarna rap door naar Keith’s solo-carrière. Dat is waar het echt interessant wordt.

Twee elpees diep in de business en Kool Keith was ontevreden, uiteraard. Keith is zo iemand die altijd wel wat te zeiken heeft. Na de tweede LP zag hij ook wel in dat de rest van The Ultramagnetic MC’s hem ophield. Daarnaast wou hij eindelijk wel eens wat verdienen. Hij had fotografie als nieuwe hobby en combineerde dit met z’n eerder genoemde porno-verslaving. Gekke groupies genoeg maar Keith wilde betere modellen. Eerst moest er echter nog een derde LP onder de vlag van The Ultramagnetic MC’s opgenomen worden.
The Four Horsemen zag het licht in 1993 en bleek duidelijk sterker dan z’n voorganger. Veel spaceship gelul en dergelijke. Rapper/producer Godfather Don had een grote invloed op de plaat en een vriendin die zich graag liet fotograferen door Keith. Hij stelde een samenwerking voor en het resultaat werd in 1995 uitgebracht op het legendarische Fondle ‘Em Label. Cenobites, zo noemden ze zichzelf en ze gaven de EP dezelfde naam. Fans smulden ervan.
Na deze gedane arbeid zag Keith geen reden om nog langer in New York te blijven en hij besloot naar het zonnige Californië te verkassen. Daar verkeerde hij in kringen rondom Kutmaster Kurt, Peanut Butter Wolf en Dan the Automator. Met de laatste maakte hij in 1996 onder de naam Dr. Octagon het sublieme Octagonecoligist. Een science fiction album doorspekt met medische terminologie dat de wereld met stomheid sloeg. Volgens de geruchten kon Kool Keith tijdens de opnamen zelf ook wel een lobotomie gebruiken. Hij luisterde veel naar metal en spendeerde het overgrote deel van zijn Octagon honorarium aan porno. Afgaande op de verhalen was een enthousiaste Kool Keith in een seksshop net zoiets als een spastische vuurspuwer onder invloed, je moest er niet te dicht bij in de buurt staan. Hele cd’s handelend over doodoo, rectums en SM-attributen heeft hij sindsdien volgerapt. Gelukkig zat daar af en toe nog best iets leuks tussen. Daarover een volgende keer meer.

Rond 1997 werden de geruchten over een gierend uit de hand lopende porno-manie van Kool Keith steeds sterker. Hij had zichzelf dan ook niet meer onder controle en overwoog zelfs kortstondig een carrière als potloodventer. Sponsors die hij benaderde zagen echter vele obstakels, de angst voor imagoschade was daar slechts één van. Kool Keith liet het plan varen en besloot alle geruchten te bevestigen met het album Sex Style. Op de achterkant van de cd-hoes zien we enige sleazy foto’s van Kool Keith z’n hand die de toon zetten. De muziek is behoorlijk funky en de teksten zijn zo pervers dat ze van de weeromstuit grappig worden. Het levert hem voldoende publiciteit op om definitief te transformeren van superrapper naar opperweirdo. Het grote geld begint ook binnen te stromen dankzij de vele gastoptredens waarvan Diesel Power met The Prodigy het meest in het oog springt. Blijkbaar zijn het grote fans want eerder verwerkten ze al een sample van The Ultramagnetic MC’s in hun hit Smack My Bitch Up.
In 1999 komen de eerste voorzichtige signalen dat het met Kool Keith z’n carrière bergafwaarts gaat. De albums Black Elvis en First Come First Served hebben hilarische momenten maar weten niet meer te boeien. Door z’n populariteit heeft hij echter zo’n schare hardcore-fans opgebouwd dat hij alles aan ze kan slijten. Naar het schijnt heeft hij zelfs zijn defecte magnetron, met daarin de resten van een ontplofte hamster, voor een mooi prijsje van de hand kunnen doen.
Net als men denkt dat het bergafwaarts gaat met zijn carrière komt hij in 2001 ijzersterk terug met het album Masters Of Illusion. Dit betreft een samenwerking met producer Kutmaster Kurt en de rapper Motion Man. Het valt op dat producer Kutmaster Kurt een terugkerende naam is. De meeste samenwerkingen die Kool Keith aangaat zijn eenmalig omdat hij altijd vindt dat hij wordt genaaid, waarschijnlijk een neveneffect van zijn pornografische levensstijl. Waarom Kutmaster Kurt het zo goed kan vinden met Kool Keith bespreken we in deel 5. Het is niet omdat ze beide de initialen K.K. hebben, mocht je zoiets onnozels denken.

Alweer het laatste deel van onze tribute aan Kool Keith. Sommige lezers vinden het hoogst ongepast, zo’n eerbetoon aan een levende legende die bovendien nog aan de lopende band muziek uitbrengt. Echt, waar men zich tegenwoordig al druk om maakt, het gaat ons boven de pet. Laatst nog, de rechter die naar ons uitviel omdat we bij wijze van geintje visdraad over een fietspad hadden gespannen. ‘Man, maak je niet druk,’vertelden we hem. Deze opmerking viel, net als het hoofd van ons slachtoffer, erg slecht.
Maar goed, terug naar Kool Keith. Hij bevindt zich muzikaal op een zinkend schip en lijkt niet van zins het te verlaten. We hebben er een tijdje in een reddingsbootje omheen gedobberd maar op een gegeven moment heb je het wel gehad met zo’n tafereel.
Kool Keith (zie hier een lijst met zijn aliassen) heeft zo onderhand gewoon een biograaf nodig. Iemand die in zijn privé-leven durft te duiken en daar vervolgens een lijvig boekwerk over publiceert. We zullen de eersten zijn om het te lezen maar naar hem luisteren doen we niet meer. Inmiddels hebben we het allemaal al wel gehoord. Klassiekers als Big Willy Smith zitten er niet meer in en een hernieuwde samenwerking met Automator kunnen we ook wel schudden. Het laatste hoogtepunt is wat ons betreft Diesel Truckers uit 2004. Wat rest zijn gelegenheidsprojecten als The Analog Brothers (met Ice T godbetert), the Clayborne Family en Ultra (met Tim Dog, wederom godbetert). Zijn meest recente cd Dr. Dooom 2 hebben we slechts één keer in rotatie gehad. Het betreft weer eens een samenwerking met Kutmaster Kurt en ze vallen in herhaling. Misschien zouden ze zich full-time moeten gaan richten op de handel in grafieken uit het begin van de Renaissance. Een gedeelde hobby die tenslotte al jaren de basis van hun vriendschap vormt.
Wel geven we toe dat we even naar de reünie van de Ultramagnetic MC’s hebben geluisterd, dit alleen omdat hij zich daarop van het belachelijk alias Underwear Pissy bediende. De cd was erg slecht, uiteraard. We gunnen Kool Keith natuurlijk nog één keer een grote klapper maar laten we eerlijk zijn, de beste jaren waren 1987-1997. Had hij omstreeks 2002 niet besloten om elke belachelijke ingeving gelijk om te zetten in een monotone rap van zo’n vier minuten dan was z’n status van beste rapper aller tijden heel wat minder omstreden geweest. Hedendaagse rappers als Edan en MF Doom zijn zwaar beïnvloed door de godfather van de space-rap maar voor het grote publiek blijft hij een onbekende. Met dit eerbetoon zal daar eindelijk verandering in komen. De Spankmaster heeft het verdiend.